جمعی از حامیان بافت تاریخی گرگان

 از: محمود اخوان

نیمه اول سال جاری با بسیاری از بزرگان و پیشکسوتان شهرمان وداع کردیم: حاج عبدالصمد کاویانی، سید محمد رئیسی، حاج محمد ابراهیم برادران، کریم مهدی نژاد و اکنون سید رضا سیدین

هنوز هفته ای بیش نیست که جامعه ی ورزش گرگان داغدار از دست دادن کریم مهدی نژاد پیر ورزش باستانی گرگان است که دیشب خبر درگذشت آقا سیدرضا سیدین را هم شنیدیم.

سید رضا سیدین به روایتی متولد 1296 (پشت قرآن خانوادگی) و به روایتی 1298 (شناسنامه) در محله میخچه گران گرگان بود. پدرش سید اسماعیل در انتهای محله میخچه گران و نزدیک قلعه کهنه کارگاهی داشت و همچنین در اراضی خانوادگی خود در محدوده اداره دخانیات و خیابان لشکر کنونی به کشاورزی و باغداری مشغول بود. سید رضا دوران کودکی را در کنار پدر سپری کرد و سپس وارد مدرسه شد، دوران ابتدایی را چند سالی در مدرسه ی ملی حسینی در محله میخچه گران سپری نمود و پس از آن به مدرسه سعادت استرآباد رفت و سپس به دبیرستان ایران شهر.

سیدین در دوران تحصیل ابتدایی از نعمت مربی زبده ای به نام "ابرپوش" برخوردار بود. وی توسط ابرپوش با بسیاری از ورزش های نوین آشنا شد و به استعداد خود در ورزش پی برد. وی در سال 1318 وارد نخستین رسد پیشاهنگی دبیرستان ایرانشهر شده و سپس عازم دانشسرای تربیت بدنی  و در سال 1322 فارغ التحصیل شد....

 روز دوشنبه بیست و یکم شهریور نشستی با عنوان گرگان پژوهی و با موضوع بافت تاریخی و شیوه های مداخله در آن با سخنرانی مهندس تقی زاده صاحب نظر حوزه میراث فرهنگی و معماری، دکتر بهنام قلیچ خانی، رحمت الله رجایی و محمود اخوان مهدوی برگزار خواهد شد از دوستان و علاقه مندان دعوت می شود تا در این جلسه حضور بهم رسانند.

                                                                                                           ستاد برگزاری روز گرگان

زمان: دوشنبه 21 شهریور 1390، ساعت 17

مکان: گرگان، میدان مفتح، روبروی شرکت نفت، جنب حوزه علمیه امام خمینی، مؤسسه فرهنگی میرداماد، سالن اجتماعات

2 شهریور 1378 خورشیدی ثبت مجموعه تاریخی تقوی، متعلق به دوره های قاجاریه و پهلوی اول، واقع در محله سرچشمه گرگان، به شماره 2409 در فهرست آثار ملی.

7 شهریور 1388خورشیدی تخریب خانه تاریخی آیدانی از ابنیه مسکونی  اواخر قاجاریه، واقع در ضلع شرقی خیابان پهلوی دژ (شهداء کنونی)

13 شهریور 1390 خورشیدی آغاز تخریب خانه تاریخی مساوات (بسطامی) از ابنیه مسکونی دوره پهلوی اول واقع در ظلع شرقی خیابان پهلوی دژ (شهداء کنونی) ابتداء ورودی شمالی محله میخچه گران.

18 شهریور 1338 خورشیدی آغاز عملیات ساختمانی راه آهن گرگان به بندرشاه (ترکمن کنونی)

20 شهریور 1316خورشیدی تغییر نام شهر تاریخی استرآباد به نام جعلی گرگان به یاد شهر تاریخی گرگان، توسط فرهنگستان زبان فارسی

24 شهریور 1310 خورشیدی ثبت بافت تاریخی و منحصر به فرد شهر استرآباد به شماره 41 در فهرست آثار ملی ایران

این مجموعه تاریخی که در محله دوشنبه ای گرگان واقع است از شاخص ترین، اصیل ترین و دست نخورده ترین بناهای مسکونی گرگان در حال حاضر است. این مجموعه شامل سه حیاط، یک دربند، اطاق های اندرونی و بیرونی، ایوان، اطاق ارسی، مهتابی و... است. تزئینات به کار رفته در این بنا پنجره های گره چینی، در های ارسی و نوشته های زیر شیرسر است.

این مجموعه که متعلق به خاندان معروف است در اقدامی فرهنگی وقف بر آموزش و پرورش گرگان شده که امید می رود اداره آموزش و پرورش به جای اینکه به فکر تخریب آن و ساخت مدرسه ای جدید بیافتد که اصلا در آن محل توجیهی ندارد، آن را (با حفظ اصالت بنا) به فضایی مانند انجمن بازنشستگان، گنجینه آموزش پرورش، خانه معلم و یا مجموعه توریستی خدماتی تبدیل کند.

روز سه شنبه 15 شهریور ساعت 6:30 بعد از ظهر نشستی پیرامون بررسی مسائل بافت تاریخی گرگان و معزل طرح شرکت خودآوند، در خانه تاریخی شفیعی واقع در محله سرچشمه، میدان مصلی، روبروی مدسه تاریخی صالحیه برگزار شد.

این نشست که به همت جمعی از دوستداران بافت تاریخی گرگان برگزار شده بود، با سخنرانی احسان ارشاد (کارشناس ارشد مدیریت شهری) پیرامون معرفی بافت تاریخی گرگان و تعیین حدود و امکانات و فرصت های آن، شروع شد. ارشاد ضمن یادآوری پتانسیل های کالبدی و اجتماعی بافت به معرفی وضعیت موجود بافت و بناهای تاریخی آن پرداخت. سپس...

خانه تاریخی مساوات از بناهای متعلق به اواخر پهلوی اول و اوایل پهلوی دوم بود. این خانه در خیابان پهلوی دژ (شهدای کنونی) در ابتدای ورودی شمالی محله میخچه گران قرار داشت.

این بنا دارای پلانی مستطیل شکل در دو طبقه به سبک و سیاق ابنیه پهلوی اول ساخته شده بود.

از ویژگی های این بنا

تزیینات برجسته سیمانی سر ستون ها در نمای بیرونی رو به خیابان و بازشوهای عریض با ارتفاع بلند که یادآور بازشوهای کاخ رضاشاهی در پارک شهر گرگان است را می توان ذکر نمود. 

"من معتقدم هر دو باری که [طرح های ۱۳۷۱ و ۱۳۸۹] این اشتباهات در طرح مشاور مزبور اتفاق افتاده محصول انتخاب زاویه دید غلط و استراتژی اشتباه نسبت به بافت تاریخی بوده. در هر دوی این موارد مفاهیم "زندگی و مردم " یا فراموش شدند یا به صورت کم اثر بازی داده شدند. نه در "فریز کردن بافت" و نه در جراحی سخاوتمندانه ی اون در طرح جدید[۱۳۸۹] خرد معطوف به این مفاهیم دیده نمیشه"

ـ بار اولی که توی خانه باقری ها دیدمش، توضیحاتی در مورد شکل اولیه بنا و اجزاء اون بهم داد که برام عجیب بود، مثلا دیوار یکی از اتاق ها رو بهم نشون داد و گفت اینجا سه تا در بوده که بعدا بستنش، پیش خودم گفتم این بابا حالش خوب نیست! در کجا بود؟ چند وقت بعد که رفتم خونه باقری ها، اندودها رو ریخته بودن، جای سه تا درگاه پر شده روی دیوار دیده می شد. با خودم گفتم خب حتما تخصصه دیگه! بعد که کارشناسای دیگه رو دیدم، فهمیدم یه بخشش تخصصه اما یه چیز دیگه پشتشه.

مهندس موسوی در مصاحبه با هفته نامه ستاره گلستان، حامیان بافت تاریخی را «یک عده آدم وِل» خوانده است که نظرات و حرفهایشان در مورد بافت «ناشیانه» است؛ توهین دیگر ایشان اینست که وقتی از ایشان خواسته شد تا طرح نهایی را جهت بررسی به منتقدان ارائه دهند، گفته اند: دفتر کار ما در تهران است و هر کس که طرح را می خواهد به تهران بیاید و آن را بگیرد.

 ما به عنوان بخشی از شهروندان گرگانی و نیز به عنوان حامیان میراث فرهنگی این سرزمین که تیمی از کارشناسان مقیم استان در حوزه تاریخ، معماری، شهرسازی، مرمت شهری، جامعه شناسی و... هستیم و با ادارات و سازمان های دولتی گرگان هم روابط کاری داریم، حق مسلم خود می دانیم که از برنامه هایی که برای شهری که در آن زندگی می کنیم و طرح هایی که در زندگی معاصر و نسل های آینده ما تاثیر گذار است آگاه باشیم؛ خصوصا طرحی که در آن شبهات و تناقضات بسیاری وجود دارد و این امر با به تعویق افتادن آن از آبان ماه گذشته تا کنون و چندین بار بازگشت به مشاور و اصلاح چند باره  توسط مشاور اثبات شده است.

بافت تاریخی گرگان، منحصر به فردترین بافت تاریخی شمال کشور در 24 شهریور ماه سال 1310 ش به عنوان چهل و یکمین اثر تاریخی ایران در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. اما داستان...